İŞÇİLERİN ÇALIŞMA SÜRESİ

 

Çalışma süresi, işçinin çalıştırıldığı işte geçirdiği süredir. 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesi uyarınca verilen ara dinlenmeleri, çalışma süresinden sayılmaz.

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğine göre, günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme saatleri iş yerlerinde işçilere uygun araçlarla duyurulmalıdır. Yapılan işlerin niteliğine göre, işin başlama ve bitiş saatleri işçiler için farklı şekilde düzenlenebilir.

Ayrıca söz konusu yönetmelik uyarınca işveren, çalışma sürelerini belgelemek zorundadır.

Haftalık Çalışma Süresi Kaç Saattir?

Çalışma süresi, 4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde düzenlenmektedir. Buna göre, genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Örneğin haftanın 6 günü çalışılan bir iş yerinde günlük çalışma saati ortalama 7,5 saate denk gelmektedir. Haftanın iş günlerinden birinde kısmen çalışılan iş yerlerinde, bu süre haftalık çalışma süresinden düşüldükten sonra, çalışılan sürenin çalışılan gün sayısına bölünmesi suretiyle günlük çalışma süreleri belirlenir. Örneğin 5 gün tam 1 gün yarım (varsayalım ki 5 saat) çalışılması halinde, tam çalışılan günlerdeki çalışma saati günde 8 saat olarak uygulanacaktır. Günlük çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamaz.

Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi, 4857 sayılı İş Kanununda özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, söz konusu işçilerin çalışma süresi günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.

Denkleştirme Esasına Göre Çalışma

Tarafların anlaşması ile (bu anlaşma yazılı olmalıdır) haftalık normal çalışma süresi, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde 11 saati aşmamak şartı ile farklı şekilde dağıtılabilir.

Bu halde, yoğunlaştırılmış iş haftası veya haftalarından sonraki dönemde işçinin daha az sürelerle çalıştırılması suretiyle, toplam çalışma süresi, işçinin çalışması gereken toplam normal süreyi geçmeyecek şekilde denkleştirilir.

Denkleştirme esasına göre çalışma yapıldıysa, 2 aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Başka bir ifadeyle yoğunlaştırılmış haftalarla diğer haftalardaki çalışma sürelerinin ortalaması, normal haftalık çalışma süresini geçemez. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile 4 aya kadar artırılabilir.

Turizm sektörü bakımından denkleştirme esasına göre çalışma özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, 4 aylık denkleştirme süresi içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile 6 aya kadar artırılabilir.

Denkleştirme dönemi içinde günlük ve haftalık çalışma süreleri ile denkleştirme süresi uygulamasının başlangıç ve bitiş tarihleri işverence belirlenmektedir.

Çalışma Süreleri İşe veya İş Yerine Göre Değişir Mi?

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin “Sınırlandırma” başlıklı 11 inci maddesine göre, çalışma süreleriyle ilgili olarak öngörülen sınırlamalar, iş yerleri ya da yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkindir.

İşçinin Bu Süreleri Aşacak Şekilde Çalıştırılması Halinde Ne Olur?

Bir işçinin bu sınırları aşan sürelerle çalıştırılması halinde, 4857 sayılı İş Kanununun fazla çalışmaya ilişkin hükümleri uygulanacaktır. Bu kapsamda işçiye fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekmektedir. Fazla çalışma hakkında bilgi için Tıklayınız.