SGK – FAZLA VE YERSİZ ÖDEME – BORÇ YAZISI – İCRA - HACİZ

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 96. maddesi uyarınca; SGK tarafından işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen her türlü ödemeler geri alınabilmektedir.

Bu kapsamda sigortalılara ve emeklilere borç yazısı gönderilmekte ve ödenmemesi halinde icra yoluna gidilebileceği bildirilmektedir. Kişiler bu durumda ne yapacağını bilememekte ve oldukça zor durumlara düşebilmektedir. Söz konusu borcun nasıl tahsil edileceği, aylıklarından ne kadar kesinti yapılacağı, malvarlıklarına haciz konulup konulmayacağı konusunda endişeye kapılmaktadırlar.

Fazla Veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan alacağın tahsil şekilleri” başlıklı 13’üncü maddesine göre;

(1) SGK tarafından ilgililere fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen ödemeler, ilgililerin Kurumdan alacaklarından mahsup edilmek, gelir ve aylıklarından kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilir. Kurumdan herhangi bir alacağının bulunmaması hâlinde, genel hükümlere göre tahsil edilir.

(2) Fazla veya yersiz ödemeler, öncelikle ve her durumda kişinin varsa Kurumdan birikmiş aylık, gelir ve diğer her türlü alacaklarının tamamından mahsup suretiyle tahsil edilir. Yapılan kesintiler öncelikle borç aslına mahsup edilir ve kalan borç için kanunî faiz hesaplanır. Bu hüküm, ilgiliye hayatta iken yapılan yersiz ödemelerin hak sahiplerinin alacaklarından mahsubunda ve hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelerin mahsubunda da uygulanır.

(3) Sonradan veya yeniden gelir veya aylık bağlanmasına hak kazananların birikmiş istihkaklarından, ölenler dâhil olmak üzere aynı dosyadan aylık veya gelir alan diğer hak sahiplerine Kurumca çıkarılan borç, muvafakat alınmak kaydıyla mahsup edilerek tahsil edilir.

(4) Fazla veya yersiz ödeme tutarı; ilgilinin Kurumdan tahakkuk etmiş herhangi bir alacağı yoksa veya alacaklarından mahsup edildikten sonra kalan borcu varsa ve Kurumdan gelir ve aylık almaya devam ediyorsa, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç, gelir ve aylıklardan %25 oranında kesilmek suretiyle tahsil edilir.

(5) Birinci fıkraya göre kesinti yapmak suretiyle geri alma süresinin beş yılı aşacağının anlaşılması durumunda, Kurumun hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler hariç olmak üzere, ayrıca icrai takibata da geçilir.

Özetle belirtmek gerekirse; öncelikle kişinin SGK’dan alacağı varsa borç bu alacaktan mahsup edilir (kesilir). Bu kesinti yapıldıktan sonra hala borç kalmışsa SGK’dan aldığı aylık veya gelirden %25 oranında kesinti yapılarak kalan borç tahsil edilir. Bu durumlarda kişinin diğer malvarlıkları bakımından icra ve haciz yoluna gidilmez. Ancak kesinti yapmak suretiyle geri alma süresinin 5 yılı aşacağının anlaşılması durumunda ayrıca icrai takibata da geçilir. Fakat fazla veya yersiz ödeme SGK’nın kendi hatalı işlemlerinden doğmuşsa, diğer bir ifadeyle kişinin herhangi bir hatası, hilesi, yalan beyanı vb. yoksa geri alma süresi 5 yılı aşsa dahi icrai takibata geçilmez.